Czym jest żywność funkcjonalna i jakie są jej zalety?

Koncepcja tzw. żywności funkcjonalnej przybyła do nas z kultury Wschodu. Jej atutem było bowiem to, że tylko określone pożywienie uważa się tam powszechnie za zdrową dietę i jednocześnie za naturalne lekarstwo zapobiegające różnym chorobom, zanim jeszcze w ogóle wystąpią.

W kulturze Wschodu żywność funkcjonalna jest więc nie tylko stylem dietetycznym, ale nawet całym stylem życia! Warto zatem wiedzieć, na czym to polega i jak działa, skoro pozwala nie tylko dobrze i zdrowo jeść, ale być przy tym w pełni sił, nie chorować i żyć dłużej!

Powstanie oraz idea żywności funkcjonalnej

Ryż jako żywność funkcjonalna

Za prekursora oraz inicjatora rozwoju żywności funkcjonalnej na Zachodzie, uważa się ryż hipoalergiczny, który został wyprodukowany przez pewną firmę japońską na początku lat 90. XX w. Idea tej żywności wywodzi się zatem z filozoficznej tradycji Dalekiego Wschodu, w której nie ma wyraźnego rozróżnienia pomiędzy pożywieniem, a lekami. Właściwe pożywienie jest tu jednocześnie określane i uważane za lekarstwo.

To z kolei zrodziło wielkie zainteresowanie tego typu produktami i wywołało bardzo dynamiczny, nieustanny rozwój sektora produkującego żywność funkcjonalną na całym świecie.

Naukowcy szacują nawet, że żywność funkcjonalna na rynkach rozwiniętych obejmie prawdopodobnie niedługo aż 25% wszystkich sprzedawanych na świecie produktów! Liderem w produkcji żywności funkcjonalnej od samego początku jest przy tym Japonia.

Obecnie produkuje się ją w tym kraju na skalę przemysłową. Japońskie Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej żywność funkcjonalną zdefiniowało, jako „żywność o określonym zdrowotnym zastosowaniu” (ang. FOSHU-Foods for Specified Health Use).

Czym jest żywność funkcjonalna?

Obecnie żywność funkcjonalna jest też nazywana „żywnością pro biotyczną”, lub rzadziej „żywnością natraceutyczną” (głównie w USA i w Wielkiej Brytanii).

Obowiązującą definicję żywności funkcjonalnej stworzyła instytucja Functional Food Science in Europe (FUFOSE) i brzmi ona: „żywność może być uznana za funkcjonalną, jeśli udowodniono jej korzystny wpływ na jedną lub więcej funkcji organizmu ponad efekt odżywczy. Wpływ ten polega na poprawie stanu zdrowia oraz samopoczucia i/lub zmniejszania ryzyka chorób. Żywność funkcjonalna musi przypominać swoją postacią żywność konwencjonalną i wykazywać korzystne działanie na organizm w ilościach, które oczekuje się, że będą normalnie spożywane z dietą – przy czym nie są to tabletki, kapsułki ani krople, ale część składowa prawidłowej diety”.

Z definicji tej wynika, że pojęcie żywności funkcjonalnej jest stosunkowo szerokie, przez to również jej podział jest zróżnicowany, zależnie od przyjętych kryteriów.

Podstawowym zadaniem żywności funkcjonalnej jest odżywianie, jednak ma ona także psychologiczny lub fizjologiczny zdrowotny wpływ na ludzki organizm.

Zakaz stosowania tabletek i leków farmaceutycznych

Dzięki temu, może np. działać przeciwzapalnie i wzmacniać układ odpornościowy, obniżać poziom stresu oraz cholesterolu i nadmiaru tłuszczu w organizmie, może też przywracać równowagę mikrobiologiczną w obrębie układu pokarmowego (np. wspomaganie leczenia zespołu jelita drażliwego), eliminować komórki nowotworowe itp.

Jednocześnie żywnością funkcjonalną jest taki pokarm, który jest, lub może być elementem codziennej diety każdego człowieka.

Żywności funkcjonalnej nie stanowią więc żadne tabletki jak np. opisywane przeze mnie ostatnio FatFix, suplementy diety, odżywki, czy inne środki farmaceutyczne, lub żywieniowe o działaniu zbliżonym do farmaceutycznego. Żywność funkcjonalna musi też być produktem otrzymywanym wyłącznie ze składników naturalnych, a jej pozytywny efekt prozdrowotny mieć zostać udokumentowany klinicznie (medycznie).

Żywność funkcjonalną stanowi zarówno żywność konwencjonalna, czyli naturalnie bogata w składniki o korzystnym wpływie na zdrowie (np. witaminy, sole mineralne, przeciwutleniacze, błonnik, fitoestrogeny itp.), jak i żywność fortyfikowana, czyli celowo wzbogacana w tego typu substancje (jednak za wyjątkiem suplementów, odżywek, leków itp.).

Rodzaj składnika, jakim żywność ta została wzbogacona, decyduje o tym, czy będzie ona spełniała rolę profilaktyczną, czy też i/lub rolę wspomagającą leczenie, i/lub zapobiegającą niedoborom (np. produkty wzbogacane w witaminy, minerały i substancje bioaktywne), i/lub leczniczą (np. margaryny wzbogacane stanolami i sterolami roślinnymi).

Podział żywności funkcjonalnej

Wśród produktów funkcjonalnych wyodrębniono trzy główne grupy, które różnią się pod kątem swojego wpływu na organizm ludzki: produkty spożywcze wspierające układ pokarmowy, wspierające układ krążenia, wspierające układ odpornościowy.

Żywność funkcjonalną można też podzielić w inny sposób. Obecnie do grupy produktów określanych, jako spełniające kryteria żywności funkcjonalnej, zalicza się bowiem takie produkty jak:

Soja w misce
  • produkty spożywcze wzbogacone w: witaminy i minerały, błonnik, nienasycone kwasy tłuszczowe, probiotyki i prebiotyki, stanole;
  • produkty zawierające obniżoną zawartość takich składników, jak: cholesterol, sód (czyli tzw. produkty niskosodowe), kalorie (kcal – czyli produkty niskoenergetyczne, niskokaloryczne).

Ze względu na wspomniany już rodzaj zaspokajanych potrzeb żywieniowych oraz z powodu prowadzonej profilaktyki i wspierania leczenia określonych schorzeń, produkty zaliczane do żywności funkcjonalnej można również podzielić na:

  • zmniejszające ryzyko chorób krążenia (ponieważ mają np. wysoką zawartość błonnika pokarmowego, substancje obniżające poziom złego cholesterolu itp.);
  • zmniejszające ryzyko chorób nowotworowych (ponieważ mają np. wysoką zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i innych substancji antynowotworowych);
  • zmniejszające ryzyko osteoporozy (bogate w wapń i naturalne fito związki, jak np. soja i produkty sojowe);
  • dietetyczne, przeznaczone dla osób otyłych oraz z zaburzeniami metabolizmu i trawienia (w tej grupie są także produkty antyalergiczne – np. bezglutenowe);
  • inne podobne.

Zalety żywności funkcjonalnej

Żywność funkcjonalna jest tak zdrowa, że powinna z powodzeniem stanowić składnik codziennej diety każdego człowieka na świecie! Produkty te są więc polecane wszystkim osobom dbającym o zdrowie i wolącym zapobiegać ewentualnym chorobom, zamiast potem je leczyć.

Większa odporność i siła

Żywność funkcjonalna jest też w sposób szczególny wskazana dla: ludzi nadmiernie obciążonych stresem, sportowców, osób starszych, kobiet w ciąży i karmiących, dzieci i młodzieży, osób chorych itp. Główne korzyści ze spożywania żywności funkcjonalnej, to:

  • zwiększenie odporności i wydolności organizmu;
  • polepszanie i utrzymywanie dobrego stanu fizycznego i psychicznego;
  • przeciwdziałanie chorobom cywilizacyjnym oraz wspieranie leczenia różnorodnych chorób (np. miażdżycy, nadciśnienia i choroby wieńcowej, zawałów serca, cukrzycy, otyłości, nowotworów, otyłości, uporczywych zaparć, próchnicy, depresji, anemii i niedożywienia z powodu złej diety, chorób nerek oraz wątroby i trzustki, chorób skórnych itp.);
  • hamowanie procesów starzenia się organizmu (np. pokarmy korzystnie wpływające na odnowę i stan skóry, włosów i paznokci, a także likwidujące wolne rodniki);
  • i inne podobne.

Popularność żywności funkcjonalnej w Polsce

Systematycznie rośnie w naszym kraju liczba zwolenników tej filozofii odżywiania. Lekarze i polskie organizacje medyczne zalecają Polakom spożywanie produktów zaliczanych (klasyfikowanych) do żywności funkcjonalnej.

W celu zapobiegania stresowi, a także dla osób chorych, palaczy, osób cierpiących na różne dolegliwości przewodu pokarmowego, zażywających dużą ilość leków (szczególnie antybiotyków i statyków), kobiet ciężarnych i karmiących, dzieci i młodzieży itp. Firmy polskie wytwarzają obecnie szereg produktów funkcjonalnych, które można zaliczyć do żywności:

  • wzbogaconej (np. witaminami i solami mineralnymi, bakteriami jelitowymi);
  • niskoenergetycznej (np. zawierającej błonnik oraz ograniczoną ilość tłuszczów i cukrów);
  • wysokobłonnikowej (np. musli, płatki i otręby);
  • niskosodowej (np. kotlety i pasztety sojowe);
  • pełnoziarnistej (np. pełnoziarniste i razowe pieczywo, makarony, kasze);
  • nie zawierającej cholesterolu (m.in. wyroby sojowe);
  • bezglutenowej (pieczywo, makarony i inne wyroby produkowane z maki ze zbóż nie niezawierających w swoim składzie glutenu);
  • i innych podobnych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *